De locatie Bankenbosch is in 1948 in gebruik genomen en bestond destijds uit een aantal houten barakken. Pas eind jaren zeventig werden de houten gebouwen vervangen door moderne, stenen behuizing. De eerste gedetineerden waren dienstweigeraars, die niet naar Nederlands Indië wilden om daar te strijden. Veel van deze dienstweigeraars waren Jehova-getuigen. Later bood Bankenbosch vooral onderdak aan drankrijders en andere verkeerszondaars die een vrijheidsstraf moesten uitzitten. In december 2013 zijn de laatste gedetineerden vertrokken. (uit het voorwoord van:’Groot Bankenbosch, Gevangen in beeld’, collectienummer B2494). Ook Nieuw Bergveen, het voormalige hospitaal, was een locatie van Bankenbosch, evenals Fleddervoort. Lees De inrichtingen na 1945Tijdlijn geschiedenis Veenhuizen  en Nieuw Bergveen -Bankenbosch (1980).

In het archief ligt een oproep van de ‘Penitentiair consulent bij de directie gevangeniswezen’ te ‘s-Gravenhage. Hierin wordt iemand, waarschijnlijk een zogenoemde ‘zelfmelder’, meegedeeld ‘dat het in het voornemen ligt u, voor het ondergaan van de bij u bij vonnis van de arrondissementsrechtbank te Haarlem opgelegde gevangenisstraf, te plaatsen in de gevangenis “Bankenbosch II” nabij Assen.(Postadres: Gevangenis “Bankenbosch II” te Veenhuizen(Dr.),tel. ..).
In deze oproep staat onder meer:
‘Dit gesticht is speciaal voor opname van overtreders van de Wegenverkeerswet. U zult er vrijwel niet in contact komen met gedetineerden, die wegens het plegen van andere delicten werden veroordeeld. Er gelden echter wel dezelfde leefregels als in andere gevangenissen’.
Verblijf – ‘Legering in een barak met een verblijfs- en een slaapzaal’.
Arbeid – ‘Arbeid is verplicht. Er wordt in groepsverband in de buitenlucht gewerkt aan het onderhoud van wegen, bossen, plantsoenen enz. Ik maak u er wel opmerkzaam op dat u voor deze werkzaamheden geheel valide moet zijn, omdat het vrij zwaar werk betreft. Lichte arbeid is in deze gevangenis niet voorhanden, zodat, indien mocht blijken dat u op grond van medische bezwaren deze zware productieve arbeid in de buitenlucht niet kunt verrichten, u het restant van uw straf in een andere gevangenis of een huis van bewaring zult moeten ondergaan. In afwachting van uw overbrenging naar zulk een inrichting zult u dan tijdelijk in het cellengebouw te Veenhuizen of elders worden opgenomen. Het is dus van het grootste belang dat tevoren vaststaat dat u lichamelijk in staat bent bovengenoemde werkzaamheden te verrichten.
Het verdient derhalve aanbeveling dat u zich tot uw huisarts wendt met het verzoek een verklaring van “geen bezwaar” af te geven.
Let wel: lichamelijke ongeschiktheid heeft ogenblikkelijke verwijdering uit deze gevangenis ten gevolge’.
Verder wordt vermeld hoeveel geld besteed kan worden (f15,-) voor kantine aankopen, rookwaren, versnaperingen e.d. ‘Tevens kan van uw eigen geld de aanschaf worden betaald van toiletartikelen, postzegels voor te verzenden brieven, een abonnement op een dag- en /of weekblad. Veel geld om in het gesticht te besteden behoeft dus niet te worden medegenomen. Rookartikelen, versnaperingen en levensmiddelen e.d. mogen niet worden medegenomen. Eventueel toch meegebrachte rookartikelen, versnaperingen enz. worden tot de ontslagdatum opgeborgen. Aan bederf onderhevige levensmiddelen worden vernietigd.’
En er worden regels beschreven met betrekking tot toiletbenodigdheden, ‘elektrisch scheren is mogelijk’, lectuur, ‘als u studeert kunt u wel enige studieboeken e.d. medenemen’, bezoek, ‘moet tevoren schriftelijk worden aangevraagd bij de directeur. Er is van Assen uit een autobusverbinding met Veenhuizen’, correspondentie ‘gebruik van eigen briefpapier is niet toegestaan, dit wordt verstrekt van gestichtswege.’
Kleding – ‘ De gedetineerden dragen overdag bij de arbeid van rijkswege verstrekte werkkleding. Ook ondergoed wordt van rijkswege verstrekt . Bij de kerkgang en bij het familiebezoek draagt men zijn eigen kleding. Dit is ook in de overige uren van de vrije tijd geoorloofd. ’s Nachts kan men zijn eigen dan wel een van gestichtswege verstrekte pyama gebruiken’.
Tenslotte melden en reisgeld. Het spoorkaartje wordt ‘volgens de laagste tariefklasse en voorzien van een stempel bij aankomst van station Assen, door de directeur van de gevangenis “Bankenbosch II”, terugbetaald’.
Men moet zich melden bij het parket van de Officier van Justitie te Assen, waar op de oprit de blauwe boevenbus met de Gewa, in uniform, staat te wachten om zorg te dragen voor het vervoer naar Veenhuizen (met dank aan informatie van Harry).

In het ‘Wekelijks journaal van Norgerhaven+Bankenbos De Lantaarn‘ van 6 juni 1969, staat een ingezonden stuk:

Bankenbos II
Beter bekend als het oord van de mannen van “glaasje op”, die het vertikken zich te laten rijden.
Zo was het met mij en mijn lotgenoten ook, want het staat zo stoer, je kraag vol te gooien en dan nog in je wagen of wagentje te kruipen om zo je huis of ’t volgend café te bereiken. Meestal ben je dan niet meer bij je positieven en besef je niet meer dat je speelt met de dood, die, als ’t dan toch moet je de helpende hand toesteekt.
Je realiseert je niet dat je niet alleen met je eigen leven , doch ook met dat van onschuldige medemens speelt. (spelende kinderen, wandelende mensen, overstekende oude mensen of de massa die over het wegdek rijden, al dan niet raast).
Ja, je beseft het wel wanneer je je wagen recht overeind tegen een lantaarnpaal parkeert, of wanneer je voeten het water raken als je in een sloot bent gereden.
Dit zijn minder ernstige gevallen. Maar als je iemand ondersteboven rijdt en je ziet dan, als je nog uit je wagen kunt komen, wat je aangericht hebt, dan moet het wel door je hersens gaan hoe zat je wel bent, en wat voor een nietsnut je in de maatschappij bent. En dan te bedenken wat voor een verschrikkelijk leed je veroorzaakt hebt of veroorzaakt zou kunnen hebben.
Er is, als het dan toch moet, een gulden regel:
“GLAASJE OP LAAT JE RIJDEN”
Ik wilde deze zin wel wat langer maken. Wel duurder maar veel verstandiger. Voor mij geldt de regel:
“Nooit meer, als het even kan, weken lang
onkruidjes uit de moestuin plukken”.
Dus kijk ik verder bij ieder glas dat ik nog lekker zal drinken naar de onkruidjes. BA, BA,

Maarten, De BRABANDER

 

Foto: Glaasje op laat je rijden, Bacchusstoet, Sint- Lievens- Houtem, 1960-1970
Oproep: Collectienummer M4170a
De Lantaarn: Collectienummer A4032

 

Contactgegevens

Adres

Oude Gracht 1
9341 AA Veenhuizen

RSIN Nummer: 800.649.953

www.gevangenismuseum.nl

Telefoon

0592 - 388264

Stuur een e-mail